Akıncı Hukuk Bürosu, ulusal ve uluslararası hukuki işlem ve uyuşmazlıklarda hizmet sunmak amacıyla İstanbul’da faaliyet gösteren bir hukuk bürosudur.  İnşaat, enerji ve diğer milletlerarası ticareti ilgilendiren hukuki meseleler; şirket birleşme ve devralmaları, şirketler hukuku, bankacılık ve finans Akıncı Hukuk Bürosu’nun temel faaliyet alanlarındandır.

Seri Tahkim Usulü

12 Ekim, 2021

İstanbul Tahkim Merkezinin avantajlarından biri de Seri Tahkim usulüdür. Seri Tahkim Kuralları uyarınca İstanbul Tahkim Merkezinin önüne gelen uyuşmazlıklar 3 ay içerisinde, devlet mahkemelerine nazaran çok az bir masrafla ve icra edilebilir bir hakem kararı ile tarafları bağlayıcı şekilde çözümlenebilmektedir.

Uygulama Alanı

Kural olarak, taleplerin ve varsa karşı davadaki taleplerin tahkim davasının açıldığı tarihteki toplam tutarının 300.000-TL’yi geçmediği uyuşmazlıklarda Seri Tahkim Kuralları uygulanır(1). Fakat taraflar toplam tutarın 300.000-TL’nin altında olması durumunda Seri Tahkim Kurallarının uygulanmayacağını kararlaştırabileceği gibi (opt-out system) 300.000-TL’nin üzerinde olması durumunda da Seri Tahkim Kurallarının uygulanmasını kararlaştırabileceklerdir (opt-in system). Uygulamada, toplam tutarı 300.000-TL’yi geçen uyuşmazlıkların birçoğunda Seri Tahkim Kurallarının uygulanması kararlaştırılmıştır ve 3 aylık süre içerisinde uyuşmazlıklar çözülmüştür. Görüldüğü üzere tahkimdeki irade serbestisi ISTAC Seri Tahkim Kuralları kapsamında korunmuştur.

Bazı uyuşmazlıklar ise uyuşmazlık konusu 300.000-TL’nin altında olmasına rağmen dava konusu ve/veya vakıalar seri tahkim için çok karmaşık olabilir. Bu durumda taraflardan birinin talebi üzerine ISTAC Divanı, Seri Tahkim Kurallarının uygulanmamasına karar verebilecektir.

Bir uyuşmazlıktaki taleplerin ve varsa karşı davadaki taleplerin tahkim davası açıldığı tarihteki toplam tutarı 300.000-TL’nin altında olmasına rağmen, tahkim yargılaması sürecinde bu miktar 300.000-TL’yi aşabilir.

Bu durumda kural olarak Seri Tahkim Kuralları uygulanmaya devam edecektir. Fakat taraflar anlaşarak miktarın 300.000-TL’yi geçmesi halinde Seri Tahkim Kurallarının uygulanmamasına da karar verebilecektir.

Tahkim Yargılamasının Başlaması ve Hakem Seçilmesi

Seri Tahkim Kuralları uyarınca ilk olarak davacı dava dilekçesini ve eklerini Sekreterya’ya sunacaktır. Seri Tahkim zaman ve masraftan tasarruf etmeyi amaçladığı için, Davacının ilk dilekçesinde davası ile ilgili tüm açıklamaları yapması gerekmektedir(2). Dava dilekçesinde tahkim anlaşmasının bir nüshası ile hakem sayısı, hakemlerin seçilmesi, tahkim yeri, tahkim dili ve uygulanacak hukuk hakkındaki beyanlar da bulunmalıdır.

Davalı, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde cevap dilekçesini ve varsa karşı davası ile bunların eklerini Sekreterya’ya sunar. Cevap dilekçesinde davacının teklifi çerçevesinde hakem sayısı ve hakemlerin seçilmesi ile tahkim yeri, tahkim dili ve uygulanacak hukuk hakkındaki beyanlar da yer almalıdır. Ayrıca davalının tahkim anlaşmasının varlığı, geçerliliği ya da içeriğine ilişkin bir iddia veya itirazı olması durumunda, bu husus da cevap dilekçesinde belirtilmelidir.

Ayrıca Davalı’nın Seri Tahkim Kuralları’nın uygulanmasına itiraz edebilmesi için, tahkim yargılamasının başladığının kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içerisinde itirazını Sekreterya’ya sunmalıdır. Bu itiraz her halde Tek Hakem seçimi ve tayininden önce olmalıdır. Divan, davalının bu itirazı hakkında karar verecek yetkili merciidir.

Taraflar hakem sayısına ilişkin uyuşmazlıktan önce veya sonra aralarında anlaşabilir. Taraflar arasında bir anlaşma olmaması halinde, kural olarak, Seri Tahkim Kuralları’na tabi olan tüm uyuşmazlıklar Tek Hakem tarafından çözümlenecektir.

Taraflar Tek Hakem’i dava dilekçelerin ve cevap dilekçelerinde birlikte seçerler fakat tarafların anlaşamaması durumunda Divan Tek Hakem’i tayin edecektir.

Taraflar hakem sayısına ilişkin uyuşmazlıktan önce veya sonra aralarında anlaşabilir. Taraflar arasında bir anlaşma olmaması halinde, kural olarak, Seri Tahkim Kuralları’na tabi olan tüm uyuşmazlıklar Tek Hakem tarafından çözümlenecektir. Taraflar Tek Hakem’i dava dilekçelerin ve cevap dilekçelerinde birlikte seçerler fakat tarafların anlaşamaması durumunda Divan Tek Hakem’i tayin edecektir.

Hakem Seçiminin Ardından Yargılama Usulü ve Karar

Tek Hakem’in taraflar arasında anlaşılarak seçilip tayini veya anlaşılamaması durumunda Divan’ın Tek Hakem’i tayininin ardından 7 gün içerisinde, Tek Hakem, tarafların da görüşünü alarak bir usuli zaman çizelgesi hazırlayacaktır. Usuli zaman çizelgesinin hazırlanmasının ardından taraflara ve Sekreterya’ya bildirilecektir.

Seri Tahkim Kuralları uyarınca tahkikat aşamasında duruşma yapılıp yapılmayacağı Tek Hakem’in takdirine bırakılmıştır. Tek Hakem, gerekli olduğunu düşünmedikçe duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden inceleme yaparak karar verebilecektir. Tek Hakem’in duruşma yapılmasına karar vermesi durumunda ise, tarafların da görüşünü alarak, duruşma tarihi olarak belirlediği tarihten 15 gün önce taraflara bildirimde bulunur ve duruşmanın yapılacağı gün, saat ve yerde tarafları hazır bulunmaya davet eder. Ayrıca Istanbul Tahkim Merkezinde duruşmaların çevrimiçi yapılması da mümkündür. Tek Hakem, ISTAC Çevrimiçi Duruşma Usul ve Esasları uyarınca da tarafları duruşmaya davet edebilir(3).

Tek Hakem, son dilekçesinin sunulmasından veya, yapıldıysa duruşmadan, hangisi daha sonra olduysa o tarihten itibaren 1 ay içerisinde ve her halde dosyanın kendisine havale edilmesinden itibaren 3 ay içerisinde uyuşmazlığın esası hakkında karar verir. Bu karar taraflar için bağlayıcı olacaktır.

Uyuşmazlıkların bu kadar kısa süre içerisinde çözümlenebilmesi hem iş dünyası hem de hukukçular açısından büyük bir avantaj olacaktır(2). Fakat bazı davaların niteliği dikkate alındığında uyuşmazlığın niteliği 3 ay içerisinde çözülemeyebilir. Bu durumda taraflar anlaşarak tahkim süresini uzatabilecektir. Ayrıca gerekli görülen hallerde taraflardan birinin veya Tek Hakem’in müracaatı üzerine Divan tarafından da tahkim süresi uzatılabilecektir.

Seri Tahkim Kurallarınca düzenlenmemiş konulara (acil durum hakemi, hakemin reddi, geçici hukuki koruma önlemleri gibi) İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları hükümleri uygulanacaktır.

KAYNAKÇA

1. İstanbul Tahkim Merkezi Seri Tahkim Kuralları

2. Akıncı, Z., 2020. Milletlerarası Tahkim. İstanbul: Vedat Kitapçılık.

3. ISTAC Çevrimiçi Duruşma Usul ve Esasları

Yayınlar